KRONİK HEPATİT C DE KANSER OLUŞUMUNU ARTIRAN RİSK FAKTÖRLERİ VAR MIDIR?
EVET...Bazı faktörler karaciğer kanseri riskini provoke eder, bunlar;
Alkol kullanımı
Siroz gelişimi
İleri yaş
Erkek hasta olmak
HEPATİT C KARACİĞERDEN BAŞKA HANGİ SİSTEMLERE ZARAR VERİR?
Hepatit C karaciğer hasarı dışında vücutta deri, böbrekler , tükürük bezleri, göz ve romatizmal sorunlara yol açabilir.
HEPATİT C VE DÖVME AKAPUNKTUR PİERCİNG
Bu gibi uygulamalarda
hastalığın geçme riski eğer steril ortamlarda olmaz ise her zaman söz
konusudur. Bu gibi yerlerde hijyen ve sterilizasyon çok önemlidir.
HEPATİT C NASIL BULAŞIR ?
Hepatit C nasıl bulaşır sorusu
oldukça önemlidir. HepatitC nin kan yolu ile bulaştığını belirtmiştik.
Kan ve kan ürünleri ile geçebilmektedir. Ayrıca uyuşturucu
kullananlarda iğnelerde
n bulaşması dolayısıyla oldukça yaygın görülür.
Ayrıca tüm sağlık çalışanları hepatit B de olduğu gibi hepatit C içinde
riskli bir gruptadır. Sağlık çalışanlarına yine iğne batması ve di
ğer
tıp ekipmanı ile bulaşması söz konusudur. Doğal olarak akla gelen
hepatit C nin cinsel ilişki ile geçip geçemediği sorusudur? Hepatit C
cinsel yolla bulaşır,
ancak bu olasılık son derece düşüktür. Tek eşli
çiftlerde bu olasılık daha da zayıftır. Ancak çok eşli , cinsel yolla
bulaşan hastalığı olan ve AİDS li kişilerde cinsel yolla bulaşma
olasılığı yüksektir. Ayrıca organ nakli sırasında hepatit C geçme
olasığıda çok yüksektir. Ancak özellikle kan nakli ve organ
nakillerinde kan ve organlar hepatit C
yönünden taranmaktadır. Bu da
hastalığın yayılmasını önlemektedir.
HEPATİT C ANNEDEN BEBEĞE DOĞUM SIRASINDA GEÇERMİ?
EVET...%6 olasılıkla hepatit C
anneden bebeğe geçer. İlaveten annnede aids var ise hepatit C nin
bulaşma olasığı dahada yükselir.
AYNI EVDE YAŞAYAN KİŞİLERDE HEPATİT C VAR İSE BULAŞIR MI?
Bu çok sık görülen bir durum
değildir. ancak aynı kaşık, çatal ve bardağı paylaşmak bulaşma
açısından riski son derece artırır. Önemli olan bu saydığımız eşyaları
paylaşmamaktır.
Bunların dışında aynı evde yaşamak bulaşma açısından
yüksek risk taşımaz.
ANNEDEN ÇOCUĞA EMZİRME İLE GEÇER Mİ?
HAYIR...ancak annenin meme başında kanama ve enfeksiyon olmaması gerekir.
ÖNEMLİ NOT: HEPATİT C Lİ HASTALARIN % 10 UNDA BULAŞMA SEBEBİ BİLİNMEMEKTEDİR.
HASTALIĞIN KULUÇKA SÜRESİ:
Hepatit C nin kuluçka süresi 2
hafta ile 6 ay arasıdan değişen bir süreçtir. Ancak bugün tıp
yayınlarında hastalığın hangi döneminde ve ne kadar süre ile bulaşıcı
olduğu
bilinmediğinden hastalık tespit edildiğinde diğer insanlara
bulaşmaması için kişinin uyarılmasında büyük fayda vardır.
HEPATİT C VE TESTLER
Hepatit C yi saptamak için
çeşitli testler vardır. Daha öncede belirtildiği gibi hasta eğer bir
takım belirtilerle hekime başvurduğunda hekiminiz çeşitli testler
ister;
Karaciğer enzimleri
Anti-HCV :hepatit C antikor (vücut tarafından üretilen koruyucu serum) testi
İlave antikor testleri:3
jenerasyon antikor tespit edici testler ilaveten istenebilir. Ancak bu
testler 3-5 ay sonra opzitif sonuç verir. (enzim immuno assay yöntemi)
HCV RNA testi : en duyarlı test
hepatit C virüsünün genetik yapısını tespit etmeye yönelik bir testtir.
Bu virüsün çoğaldığını ve enfeksiyonun akut (yeni) olduğunu gösterir.
Hatta bu testlerle hepatit C virüsünün miktarı dahi saptanabilmektedir.
Tedaviden önce bu miktarın saptanması, tedavinin yaralı olup olmadığı
konusunda daha hekime testlerin
tekrarındaki miktarla bir değerlendirme
imkanı verir.
Karaciğer biyopsisi (karaciğerden parça alma)
HEPATİT C GENETİK TESTLERİNDE VİRÜSÜN ÇEŞİTLİ GENETİK YAPILARI SAPTANMAKTA. PEKİ BU GENETİK FARKLILIK BİR ÖNEM TAŞIR MI?
EVET....testlerde farklı
genetik yapıların önemi vardır. Genotip 2 ve genotip 3 denilen virüs
tipleri, genotip 1 denilen virüs tiplerine göre tedaviye daha iyi cevap
verir.
PEKİ KARACİĞER BİYOPSİSİ SONUCU TEDAVİ STRATEJİLER VAR MIDIR VE ÖNEMLİ MİDİR?
EVET...eğer düşük derecede
karaciğer iltihabı ve fibrozu sonucu biyopsi ile ortaya çıkmış ve
beraberinde karaciğer enzimleri hafif derecede artmış hastalar
anti-viral
(virüse karşı tedavi)tedaviye ihtiyaç duymaz . Ancak fazla
miktarda fibroz olan hastalarda ise anti-viral tedaviye alınır. Bu
hastalarda enzimler orta derecede artmıştır.
Unutmayın elbette bu kararı
hekiminiz verecektir. Ayrıca karaciğer biyopsisi yapılan tedavinin
sonuçlarını görmek için yapılabilir. Buda son derce önemlidir.
KİMLER HEPATİT C TARAMA TESTİ YAPTIRMALIDIR?
Anormal karaciğer enzim testleri olanlar
Geçmişte size kan nakli
yapılmış ise (bu yaklaşık olarak 5-10 yıl önce yapılmış ise yahut size
kan veren bir kişinin hepatit C olduğunu öğrendiniz ise)
Size organ nakli yapıldıysa (özellikle 5-10 yıl önce...)
Tüm sağlık çalışanları
Korumasız cinsel ilişkileriniz olduysa (özellikle çok partnerli)
Hemodiyaliz hastası iseniz
Hemofili veya benzeri kan ürünleri gerektiren bir hastalığınız varsa
Hepatit C hastası iseniz ve çocuk sahibi olduysanız 1 yıl içinde hepatit C testi yaptırmalısınız (baynalar)
UNUTMAYIN !!! HEPATİT C , HEPATİT B VE AIDS KAN VE CİNSEL YOLLA BULAŞIR...
HEPATİT C TEDAVİ:
Hepatit C de tedavi hastalığın derecesine göre belirlenir.
İnterferon (haftada 3 kez enjekte edilir)
Uzun etkili interferon (haftada 1 kez enjekte edilir)
Ribavirin
Bu ilaçlar tek veya kombine halde hekiminiz tarafından kullanılır.
AKUT HEPATİT C DE TEDAVİ:
Genel olarak farkında olmadan
geçirilmesi sebebi ile hepatit C akut (yeni) dönemde tedavi edilmeden
atlanır. Ve çoğu hastada virüs kronikleşmiş (müzmin) bir enfeksiyon
halinde iken tespit edilir. Ancak bu hastalıkta bir çok bilim adamı
akut dönemde yakalanan hastalığıa anti-viral tedavi uygulandığında
hastalığın kronikleşmeyeceği inancındadır. Yapılan çalışmalarda akut
dönemde yakalana ve 6 ay boyunca interferon tedavisine alınan
hastaların % 98 de hastalığın kandan tamamen
kaybolduğu, ve karaciğer
enzimlerinin normale döndüğü saptanmıştır.
KRONİK HEPATİT C DE TEDAVİ:
Kronik hepatit C tedavisinde 2
ilaç kullanılır. Bunlar ribavirin ve interferon. Ancak her hasta için
bu iki ilaç uygulanamaz. Buna en güzel kararı hekiminiz verecektir.
Ancak interfeon ve ribavirin tedavisine aday hastalarda uzun süreli
tedavide kür sağlanmaktadır. Yapılan yeni çalışmalarda daha uzun etkili
olan bir interferon çeşidi peginterferon ile ribavirinin bir arada
kullanılmasının çok iyi sonuçlar ortaya çıkardığı görülmüştür. Ve bu
tedavi artık standart tedavi olarak ortaya çıkmıştır.
Yapılan
çalışmalarda bu tedavi ile ortalama % 50 lerde bir başarı sağlanmış ve
kanda hepatit C saptanmamıştır.
PEKİ TEDAVİNİN SÜRESİ NE KADARDIR?
6 ay –ile 1 yıl arasında değişir.
Genotip 2 ve genotip3 olanlarda tedavi 6 ay
Genotip 1 olanlarda 1 yıl devam eder.
ANTİ-VİRAL TEDAVİ KİMLERDE İDEAL OLARAK UYGULANIR?
HCV genotip 2 ve genotip3 olanlar
Hafif ve orta derecede karaciğer fibrozu olan kişiler (karaciğer biyopsisi en iyi fikir verir.
KİMLER İÇİN ANTİ VİRAL TEDAVİ İYİ BİR SEÇENEK DEĞİLDİR ?
HCV Genotip 1 grubu hastalar
Yoğun depresyonu olan hastalar
Kalp rahatsızlığı olan hastalar
HEPATİT C TEDAVİSİNDE YARDIMCI FAKTÖRLER VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR NELERDİR ?
Alkol kullanmayınız
Sigara kullanmayınız
Karaciğerden atılan ilaçlara dikkat edin ve doktorunuzla bu konuyu tartışın. Bu tür ilaçlar kullanmayınız
Hepatit B aşınız yoksa yaptırınız
Hepatit A aşısı yaptırınız
HEPATİT C DE KİMLER İZLENMELİDİR ?
Karaciğer enzimleri hafif
yükselen ve karaciğer biyopsisinde fibroz ve ağır hasar olmayan
hastalar, hekimleri tarafından izlenmesi tavsiye edilmektedir.
Bu
hastalara düzenli olarak karaciğer enzim testleri ve her 3-5 yılda bir
karaciğer biyopsisi yaptırmaları önerilmektedir.
ANTİ VİRAL TEDAVİYE CEVAP NEGATİF OLSA BİLE BAZI OLUMSUZ SONUÇLARA GİDİŞ DURABİLİR Mİ?
Evet...! bazı hastalar anti
viral tedaviye olumlu yanıt vermez ve kanda virüs oranı düşmez. Ancak
bu hastalarda siroz oluşumu ve karaciğer kanseri riskini anti-viral
tedavinin azalttığı göstermiştir. En azından bu durum bile teselli
vericidir.
ARAŞTIRMA HALİNDE BAŞKA İLAÇLAR VARMI ?
EVET...
İnterlökin 10
İnterferon ve ribavirinle kombine amantadin tedavisi
Gen Terapi
CİNSEL İLİŞKİ SIRASINDA NASIL KORUNABİLİRİM ?
TEK EŞLİLİK VE LATEX KONDOM(PREZERVATİF KULLANMAK) MUTLAKA KULLANINIZ
EŞYALARINIZI KİMSE İLE PAYLAŞMAYINIZ.
ELLERİNİZ TEMİZ YIKAYINIZ
HEPATİT C VE EVDE TEDAVİ:
Ev tedavisinde ;
aktivitelerinizi yavaşlatın, yorucu hareketlerden kaçının,
yorulduğunuzda hareketleriniz yavaşlatarak dinlenin.
AKUT HEPATİT C ENFEKSİYONUNDA DİYET:
Hepatit ve diyet. Ne tür bir
hepatit diyeti uygulamalıyım en çok sorulan sorulardan biridir. En
önemli unsurlardan biri akut hepatit diyetinde (hepatit C diyeti) sıvı
alımıdır.
Bulantı ve kusmanın yaratacağı sıvı kaybı yerine
konulmalıdır. Protein oranı düşük, kalori oranı yüksek bir hepatit
diyeti hekimler tarafından önerilmektedir.
Eğer içtiğinizde rahatsızlık
vermiyorsa doğal meyve suları alınabilir. Ayrıca çorba içilebilir. BU
DÖNEMDE EN ÖNEMLİSİ ALKOL VE KARACİĞERİ RAHATSIZ EDECEK
İLAÇLAR
KULLANMAMAKTIR. BU DURUM KARACİĞER İLTİHABI VE KARACİĞER ZARARINI
ARTIRACAKTIR.
Burada en önemli unsur ilaç alınımınızı hekiminizle
konuşarak ayarlamanızdır.
ANTİ VİRAL TEDAVİDE EN ÖNEMLİ YAN ETKİ NEDİR ?
Depresyondur. Hekiminizle bu konuyu tartışmaktan çekinmeyiniz.
HEPATİT C VE KARACİĞER NAKLİ ( TRANSPLANTASYON)
Önlenemeyen ve tedaviye cevap
vermeyen yaygın bir fibrozla giden hepatit C vakalarından sonra
karaciğer fonksiyonlarını icra edemez bir hale gelirse artık bu
hastalar
karaciğer nakline aday hastalardır ve transplantasyon gerekir.
TRANSPLANTASYONDAN SONRA HEPATİT GERİ DÖNER Mİ?
Maalesef EVET...Ancak transplantasyondan sonra anti viral tedavi uygulanması tekrar ortaya çıkma dönemini uzatır
